Historia i zabytki Mi這szyc

Rozmiar: 5657 bajt闚

Olezci - 1245 r., Mileschit - ok. 1305 r., Melaschitz - 1337 r., Meleschwitz - 1795 r., Meleschwitz (1360 - Meleschicz) - 1845 r., Meleschwitz - 1876 r., 1905 r., 1930 r., Fünfteichen - 1939 r.
Etymologia nazwy wsi nie ustalona.
Miejscowo嗆 wzmiankowana po raz pierwszy 9 sierpnia 1245 roku w dokumencie papie瘸 Inocentego IV, w kt鏎ym potwierdza on stan posiadania biskupstwa wroc豉wskiego, w tym wie Olezci (Mi這szyce). Ponownie nazwa miejscowo軼i pojawia si jako Meleschit oko這 1305 r. w Liber Fundationis. W 1337 roku kr鏊 Jan czeski zatwierdza Thammowi von Stertza wszystkie prawa do Mi這szyc, kt鏎ych udzieli mu wcze郾iej ksi捫 Henryk VI. Ko軼i馧 parafialny wymieniony po raz pierwszy w akcie notarialnym wystawionym w Ole郾icy w 1399 roku. Obecny, barokowy zbudowany w 1. 1714-1715.
W posiadaniu biskupstwa wroc豉wskiego pozostaje wie do czas闚 sekularyzacji maj徠k闚 ko軼ielnych na 奸御ku, tj. do 1810 roku. Nast瘼nie znajduj帷y si tu folwark klasztorny oraz zwi您ane z nim dobra przechodz na rzecz skarbu pa雟twa. Mniej wi璚ej w tym okresie wie liczy oko這 60 dom闚 zasiedlonych przez blisko 380 mieszka鎍闚. Opr鏂z katolickiego ko軼io豉 i szko造 mie軼i si tu karczma. Dzia豉 kowal i rze幡ik. W po. XIX wieku wzmiankowany jest ponadto pa豉c. Rozwija si handel oraz hodowla owiec. Systematycznie, acz niezbyt szybko wzrasta liczba dom闚 i mieszka鎍闚. W 1876 roku znajduj帷y si we wsi maj徠ek ziemski nale篡 do Ferdynanda Wandrepa, w 1905 roku do wdowy Marty Langhans z. domu Kroschel. Oko這 1917 roku ulega on parcelacji. Do czas闚 II wojny 鈍iatowej wzmiankowane s tu dwie niewielkie posiad這軼i: dobra klasztorne ze szpitalem Bonifratr闚 i reszt闚ka d鏏r rycerskich. Dzia豉 szko豉 ludowa.

Uk豉d przestrzenny

Jest to jedna z najstarszych wsi w rejonie, do 1810 r. stanowi帷a w豉sno嗆 biskup闚 wroc豉wskich. Zwi您ana uk豉dem komunikacyjnym ze star drog z Laskowic do Wroc豉wia, w stosunku do innych miejscowo軼i (by mo瞠 jako siedzib parafii katolickiej) zajmowa豉 miejsce centralne. 安iadczy o tym promienisty uk豉d rozchodz帷ych si z niej dr鏬. Najstarsza cz窷 wsi ma form owalnicy, kt鏎ej 鈔odek zajmuje kompleks staw闚. Po jego bokach biegn dwie drogi zbiegaj帷e si na pocz徠ku i ko鎍u. Zapewne od najdawniejszych czas闚 pionow dominant wsi stanowi ko軼i馧 parafialny, akcentuj帷y zarazem jej o pod逝積, wyznaczon przez zesp馧 staw闚. Zgodnie ze star tradycj tworzy on uk豉d sprz篹ony z po這穎nym obok, po stronie wschodniej folwarkiem i domem jego w豉軼iciela. Spora cz窷 wsi, zw豉szcza po stronie pn. zachodniej zachowa豉 pierwotny szczytowy, cz窷ciowo zwarty charakter zabudowy, oraz podzia dzia貫k rolnych. Po przeciwleg貫j stronie pd. wschodniej, w kt鏎ej przewa瘸j budynki p騧niejsze, z pocz徠k闚 XX w. wyst瘼uje uk豉d lu幡y, mieszany. Zapewne ju w I po這wie XIX w. wie zacz窸a si tak瞠 rozrasta wzd逝 drogi Laskowice-Wroc豉w, przecinaj帷ej jej pn. wschodni kraniec. Wytyczono drog w kierunku pn. wschod-nim do Dziupliny, gdzie powsta豉 kolonia Mi這szyce Ma貫. Prawdopodobnie ok. 1830 r. przy drodze do Laskowic za這穎ny zosta cmentarz. Na przeciwleg造m kra鎍u wsi, w zwi您ku z wybudowan w 1868 r. Kolej Prawego Brzegu Odry, wzniesiono budynek stacyjny, po陰czony ze wsi odcinkiem dawnej drogi do L璕u, obsadzonym starymi lipami i akacjami. U pd. zachodniego wylotu g堯wnej drogi miejskiej, w pobli簑 znajduj帷ego si tam stawu, wzniesiony zosta z pocz. XX w. niewielki szpital bonifratr闚. W okresie dwudziestolecia mi璠zywojennego nast徙i rozrost wsi wzd逝 dr鏬 w cz窷ci pd. wschodniej oraz powsta這 po drugiej stronie tor闚 osiedle domk闚 jednorodzinnych. W latach powojennych rozebrano zabytkowy mur otaczaj帷y ko軼i馧, na zapleczu kt鏎ego w poprzek osi pod逝積ej wsi wzniesiono nowoczesny budynek szkolny. Domy we wsi s murowane, w ogromnej wi瘯szo軼i parterowe, prostok徠ne z wysokimi dwuspadowymi dachami. Dominant pionow stanowi ko軼i馧 z wy-sok wie膨 oraz po這穎ny w jego pobli簑 dw鏎. Ko軼i馧 otoczony jest starym cmentarzem na kt鏎ym rosn d瑿y i lipy. Zachowa si tu te grobowiec von Sauerm闚, kamienne rze嬌y z ko鎍a XIX w. oraz piaskowcowa Madonna z Dzieci徠kiem z ko鎍a XIV w. Kamienne grupy rze嬌iarskie z ko鎍a XIX w. zdobi r闚nie po這穎ny za wsi nowszy cmentarz, poro郾i皻y starymi lipami i klonami. W 鈔odkowej cz窷ci wsi zachowa si rz康 starych lip, rosn帷ych wzd逝 drogi g堯wnej. Rosn one tak瞠 przy pocz徠kowym odcinku drogi do Laskowic. Droga do Dziupliny wysadzana jest jednostronnie topolami i wierzbami. Na ulicy Polnej, przed szpitalem bonifratr闚 zachowa豉 si nawierzchnia z granitowej kostki.

Tabelaryczne zestawienie danych statystycznych

Gmina wiejska

Dobra

instytucje publiczne

Rok

Area "ha"

Domy

Ludno嗆 wsi

Area "ha"

Ludno嗆 d鏏r

przemys, rolnictwo

1795

60

380

folwark, ko軼i馧 katolicki,

szko豉, karczma, rze幡ik, kowal

1830

66

432

pa豉c, folwark, ko軼i馧 katolicki, szko豉 katolicka, wiatrak

1845

69

541

pa豉c, folwark, ko軼i馧 katolicki, szko豉 katolicka

3 handlarzy

710 owiec

1867

716

1871

85

656

62

1876

222

1895

819,4

95

695

239,8

70

1905

211

1917

parcelacja

1930

1)100

2) 25

dobra klasztorne ze szpitalem

resztk闚ka d鏏r rycerskich

1939

991*

290*

990*

szko豉 ludowa

* liczone z cz窷ci miejscowo軼i Mi這szyce Ma貫 (Klein Fünfteichen) - dzisiaj teren le郾icz闚ki "Dziuplina".

2.

Okre郵enie stref ochrony konserwatorskiej wraz z wykazem element闚 obj皻ych ochron konserwatorsk

2.1.

Strefy ochrony konserwatorskiej 2.1.2.

Wyznaczono stref "A"szczeg鏊nej ochrony konserwatorskiej

Obj皻o ni najstarsz, 鈔odkow cz窷 wsi, wraz z terenem przyko軼ielnym. Granica wschodnia strefy biegnie wzd逝 ulicy Ko軼ielnej, a nast瘼nie po obwodzie ogrodzenia ko軼ielnego, zachodnia za na zapleczu zagr鏚 po這穎nych przy ul. G堯wnej. Teren len zaleca si obj望 szczeg鏊n ochron ze wzgl璠u na unikalny charakter zespo逝 jaki tworz.: barokowy ko軼i馧 otoczony starymi drzewami i rze嬌ami (w tym jedna z XIV w.), tzw. nawsie z kompleksem staw闚 oraz zwarta grupa dom闚 wiejskich usytuowanych szczytowo przy ul. G堯wnej. Wi瘯szo嗆 znajduj帷ych si tutaj obiekt闚 winna by wpisana do rejestru zabytk闚 i prawnie chroniona przed niszczeniem i rozbi鏎k. Remonty i podejmowane (w wyj徠kowych wypadkach) inwestycje powinny by obj皻e nadzorem konserwatorskim. Konieczne jest tak瞠 przeprowadzenie rewaloryzacji, a w szczeg鏊no軼i:

  1. Zabezpieczenie gotyckiej rze嬌y i odtworzenie dawnego ogrodzenia ko軼ielnego.
  2. Przeniesienie kontenera telekomunikacyjnego w inne miejsce.
  3. Uporz康kowanie 鈔odkowej cz窷ci wsi (nawsie) m. in. przez przywr鏂enie naturalnej formy stawom i likwidacj linii energetycznej wraz z transformatorem, zas豉niaj帷ym widok.

2.1.2.

Wyznaczono stref "B" ochrony konserwatorskiej

Obj皻o ni pozosta陰 cz窷 wsi w jej najstarszych granicach historycznych, kt鏎e od wschodu i zachodu wyznaczaj zewn皻rzne drogi gospodarcze. Od po逝dnia przy陰czono do niej r闚nie teren zajmowany przez dawny szpital bonifratr闚 wraz z przyleg造m stawem. Od ogranicze, kt鏎e winny obowi您ywa na terenie strefy uwolniono natomiast inne tereny przy drogach i ulicach wiejskich, wzd逝 kt鏎ych wie rozrasta豉 si w spos鏏 naturalny przed 1945 r.

W obr瑿ie strefy powinna by zakazana budowa nowych obiekt闚 kubaturowych w g喚bi dzia趾i, a istniej帷y uk豉d dr鏬 bezwzgl璠nie chroniony. Nowowznoszone budynki winny by 軼i郵e sharmonizowane z otoczeniem i posiada cechy regionalne. Warunkami minimalnymi s: wysoko嗆 p馧torej kondygnacji, prostok徠ny kszta速, strome i symetryczne dwuspadowe dachy. Tam gdzie wyst瘼uje, szczytowy charakter zabudowy winien by utrzymany. W szczeg鏊no軼i konieczna jest rewaloryzacja dawnego folwarku wraz z wpisanym do rejestru zabytk闚 dworem. Nale篡 znale潭 dla niego odpowiedniego w豉軼iciela i przeznaczenie. Budynki zniszczone winny zosta poddane remontowi pod nadzorem konserwatorskim, a te kt鏎e rozebrano - odbudowane z zachowaniem pierwotnego usytuowania, gabarytu i kszta速u bry造. Ze wzgl璠u na znaczenie zespo逝 dworskiego dla uk豉du przestrzennego wsi i jako 鈍iadectwa kulturowego nale篡 te zadba o odtworzenie jego pierwotnego powi您ania z ko軼io貫m i reszt wsi. Powinno si d捫y do likwidacji szpetnego pawilonu sklepowego, kt鏎y powa積ie obni瘸 walory estetyczne unikalnego centrum wsi. Chroni nale篡 staw w pobli簑 szpitala bonifratr闚 oraz granitow nawierzchni przebiegaj帷ej obok ul. Polnej. Otoczy opiek trzeba zadrzewienie obydwu cmentarzy oraz znajduj帷e si tam rze嬌y i kaplice. Ochrony i uzupe軟ienia wymagaj aleje w p馧nocnej cz窷ci wsi. By這by wskazane, gdyby pomy郵ano w przysz這軼i o rekonstrukcji dw鏂h wiatrak闚 istniej帷ych w obr瑿ie wsi jeszcze w I po. XX w.

2.1.3.

Wyznaczono stref "E" ochrony ekspozycji

Chroni ona zabytkow sylwet wsi na tle naturalnego krajobrazu. Wyznaczono dominant przestrzenn kt鏎 jest wie瘸 zabytkowego ko軼io豉 parafialnego. Strefa ta obejmuje tereny pomi璠zy osiami wyznaczonymi przez nast瘼uj帷e punkty widokowe:

  1. Na drodze wzd逝 plantu kolejowego, obejmuj帷y ca陰 panoram wsi od po逝dnia.
  2. Na drodze do Laskowic, za cmentarzem, obejmuj帷y panoram wsi od wschodu.
  3. Na starej drodze gruntowej w kierunku zachodnim do Czernicy, chroni帷y panoram wsi od zachodu.

 

2.1.4.

Wyznaczono stref "OW" - obserwacji archeologicznej dla wsi o 鈔edniowiecznej metryce

2.2.

Wykaz zabytk闚 sztuki, architektury i budownictwa

  1. Maria z Dzieci徠kiem , kamienna rze嬌a na p馧noc od ko軼io豉 przed murem cmentarnym, ok. 1400, na cokole z XVIII w.
  2. Ko軼i馧 parafialny 鈍. Miko豉ja, mur. 1714-1716, przebudowany 1909 r.
  3. Kamienna grupa Ukrzy穎wania ze 鈍. J霩efa, na p馧noc od ko軼io豉, koniec XIX w.
  4. Kamienna figura 鈍. J霩efa, na wsch鏚 od ko軼io豉, koniec XIX w.
  5. Grobowiec Marii Teresy i Johana hr. v. Saurma - Jeltsch, za prezbiterium ko軼io豉, ok. 1940 r.
  6. Kaplica w formie Panteonu na nowym cmentarzu, ok. 1920 (?)
  7. Kaplica neobarokowa, prostok徠na z sygnaturk, na nowym cmentarzu, mur. pocz. XX w.
  8. Chrystus na krzy簑 i Matka Boska Bolesna, rze嬌y kamienne na nowym cmentarzu, pocz. XX w.
  9. 安. Wawrzyniec, rze嬌a kamienna na nowym cmentarzu, pocz. XX w.
  10. Kapliczka s逝powa, przydro積a, mur. u wylotu ul. Kolejowej. XIX/XX w.
  11. Dawny Szpital Bonifratr闚, obecnie Klasztor ss. El瘺ietanek, ul. Polna l, mur. 2 po.XIX w.
  12. Dw鏎, ul. Ko軼ielna 20, mur. ok. 1880-1890 r., ok. 1915 r., rej. zab. nr 610/W.
  13. Oficyna mieszkalna w dawnym zespole folwarcznym, ul. Ko軼ielna 18, mur. ok. 1920.
  14. Obora w zespole folwarcznym, p騧niej magazyn mur. ok. 1920 r.
  15. Stajnia w zespole folwarcznym, mur. koniec XIX w. zmiana - wi瘯szy dach 1930 r.
  16. Dom mieszkalno - gospodarczy, ul. Wroc豉wska 15, mur. ok. 1870-80 r., XX w.
  17. Dom mieszkalny, ul. Wroc豉wska 5, mur. ok. 1910 r.
  18. Dom mieszkalny, ul. Wroc豉wska 4, mur. ok. 1910 r.
  19. Dom mieszkalny, ul. Polna 4, mur. XIX/XX w.
  20. Dom mieszkalno - gospodarczy, ul. Polna 3, mur. ok. 1905 r.
  21. Dom mieszkalny, ul. Polna 2, mur. 1930 r.
  22. Dom mieszkalny, ul. Ko軼ielna 11, mur. ok. 1900 r.
  23. Dom mieszkalny, ul. Ko軼ielna 10, mur. 1922 r.
  24. Dom mieszkalny, ul. Ko軼ielna 7, mur. 1922 r.
  25. Budynek gospodarczy, ul. Ko軼ielna l, mur. ok. 1920 r.
  26. Budynek mieszkalny, ul. Ko軼ielna l, mur. 1924 r.
  27. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 28, mur. 1922 r.
  28. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 25, mur. ok. po. XIX w. pocz. XX w.
  29. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 9, mur. ok. 1905 - 1910 r.
  30. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 8, mur. 1923 r.
  31. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 6, mur. po po. XIX; XX w.
  32. Dom mieszkalny, ul. G堯wna 3, mur. ok. 1920 r.
  33. Dom mieszkalny, ul. Dziupli雟ka 3, mur. ok. 1920 r.
  34. Dom mieszkalny, ul. Boczna 12, mur. 1932 r.
  35. Dom mieszkalny, ul. Boczna 3, mur. 1926 r.
  36. Dom mieszkalny, ul. Boczna l, mur. ok. 1905 - 1910 r.

2.2.1.

Inne elementy obj皻e ochron konserwatorsk

  1. Stary cmentarz przyko軼ielny wraz ze starodrzewiem d瑿owym i lipowym.
  2. Nowy cmentarz, ze starymi d瑿ami, lipami i klonami w 鈔odkowej aleji i na obwodzie, ok.1830 r.
  3. Rz康 starych lip przy ul. G堯wnej, w centralnej cz窷ci wsi.
  4. Aleja lipowo-akacjowa wzd逝 ul. Kolejowej.
  5. Rz康 starych lip przy ul. Wroc豉wskiej.
  6. Rz康 top鏊 i wierzb wzd逝 drogi do Dziupliny.
  7. Zesp馧 staw闚 na terenie wsi wraz z naturalnym otoczeniem.
  8. Nawierzchnia ul. Polnej, z granitowej kostki.

2.3.

Stanowiska archeologiczne

Obszar AZP 81-31

119 郵ad osadnictwa, chronologia: p騧ne 鈔edniowiecze
stanowisko nr 2/2

bez lokalizacji

znalezisko lu幡e - siekierka z tulejk,
chronologia: kultura 逝篡cka IV-V OB
stanowisko nr 1/10


Do strony g堯wnej


Napisz do mnie

Webmaster: J.Urbaniak
Ostatnia aktualizacja 10.10.2003r.