Rozmiar: 7187 bajtów

Miłoszyce

to jedna z najstarszych wsi w rejonie, do 1810 r. stanowiąca własność biskupów wrocławskich. Związana układem komunikacyjnym ze starą drogą z Laskowic do Wrocławia, w stosunku do innych miejscowości (być może jako siedzibę parafii katolickiej) zajmowała miejsce centralne. Świadczy o tym promienisty układ rozchodzących się z niej dróg. Najstarsza część wsi ma formę owalnicy, której środek zajmuje kompleks stawów. Po jego bokach biegną dwie drogi zbiegające się na początku i końcu. Zapewne od najdawniejszych czasów pionową dominantę wsi stanowił kościół parafialny, akcentujący zarazem jej oś podłużną, wyznaczoną przez zespół stawów. Zgodnie ze starą tradycją tworzył on układ sprzężony z położonym obok, po stronie wschodniej folwarkiem i domem jego właściciela. Spora część wsi, zwłaszcza po stronie pn. zachodniej zachowała pierwotny szczytowy, częściowo zwarty charakter zabudowy, oraz podział działek rolnych. Po przeciwległej stronie pd. wschodniej, w której przeważają budynki późniejsze, z początków XX w. występuje układ luźny, mieszany. Zapewne już w I połowie XIX w. wieś zaczęła się także rozrastać wzdłuż drogi Laskowice-Wrocław, przecinającej jej pn. wschodni kraniec. Wytyczono drogę w kierunku pn. wschod-nim do Dziupliny, gdzie powstała kolonia Miłoszyce Małe. Prawdopodobnie ok. 1830 r. przy drodze do Laskowic założony został cmentarz. Na przeciwległym krańcu wsi, w związku z wybudowaną w 1868 r. Koleją Prawego Brzegu Odry, wzniesiono budynek stacyjny, połączony ze wsią odcinkiem dawnej drogi do Lęgu, obsadzonym starymi lipami i akacjami. U pd. zachodniego wylotu głównej drogi miejskiej, w pobliżu znajdującego się tam stawu, wzniesiony został z pocz. XX w. niewielki szpital bonifratrów (dzisiaj dom zakonny elżbietanek). W okresie dwudziestolecia międzywojennego nastąpił rozrost wsi wzdłuż dróg w części pd. wschodniej oraz powstało po drugiej stronie torów osiedle domków jednorodzinnych. W latach powojennych rozebrano zabytkowy mur otaczający kościół, na zapleczu którego w poprzek osi podłużnej wsi wzniesiono nowoczesny budynek szkolny. Domy we wsi są murowane, w ogromnej większości parterowe, prostokątne z wysokimi dwuspadowymi dachami. Dominantę pionową stanowi kościół z wy-soką wieżą oraz położony w jego pobliżu dwór. Kościół otoczony jest starym cmentarzem na którym rosną dęby i lipy. Zachował się tu też grobowiec von Sauermów, kamienne rzeźby z końca XIX w. oraz piaskowcowa Madonna z Dzieciątkiem z końca XIV w. Kamienne grupy rzeźbiarskie z końca XIX w. zdobią również położony za wsią nowszy cmentarz, porośnięty starymi lipami i klonami. W środkowej części wsi zachował się rząd starych lip, rosnących wzdłuż drogi głównej. Rosną one także przy początkowym odcinku drogi do Laskowic. Droga do Dziupliny wysadzana jest jednostronnie topolami i wierzbami. Na ulicy Polnej, przed szpitalem bonifratrów zachowała się nawierzchnia z granitowej kostki.

2.

Określenie stref ochrony konserwatorskiej wraz z wykazem elementów objętych ochroną konserwatorską

2.1.

Strefy ochrony konserwatorskiej 2.1.2.

Wyznaczono strefę "A"szczególnej ochrony konserwatorskiej

Objęto nią najstarszą, środkową część wsi, wraz z terenem przykościelnym. Granica wschodnia strefy biegnie wzdłuż ulicy Kościelnej, a następnie po obwodzie ogrodzenia kościelnego, zachodnia zaś na zapleczu zagród położonych przy ul. Głównej. Teren len zaleca się objąć szczególną ochroną ze względu na unikalny charakter zespołu jaki tworzą.: barokowy kościół otoczony starymi drzewami i rzeźbami (w tym jedna z XIV w.), tzw. nawsie z kompleksem stawów oraz zwarta grupa domów wiejskich usytuowanych szczytowo przy ul. Głównej. Większość znajdujących się tutaj obiektów winna być wpisana do rejestru zabytków i prawnie chroniona przed niszczeniem i rozbiórką. Remonty i podejmowane (w wyjątkowych wypadkach) inwestycje powinny być objęte nadzorem konserwatorskim. Konieczne jest także przeprowadzenie rewaloryzacji, a w szczególności:

  1. Zabezpieczenie gotyckiej rzeźby i odtworzenie dawnego ogrodzenia kościelnego.
  2. Przeniesienie kontenera telekomunikacyjnego w inne miejsce.
  3. Uporządkowanie środkowej części wsi (nawsie) m. in. przez przywrócenie naturalnej formy stawom i likwidację linii energetycznej wraz z transformatorem, zasłaniającym widok.

2.1.2.

Wyznaczono strefę "B" ochrony konserwatorskiej

Objęto nią pozostałą część wsi w jej najstarszych granicach historycznych, które od wschodu i zachodu wyznaczają zewnętrzne drogi gospodarcze. Od południa przyłączono do niej również teren zajmowany przez dawny szpital bonifratrów wraz z przyległym stawem. Od ograniczeń, które winny obowiązywać na terenie strefy uwolniono natomiast inne tereny przy drogach i ulicach wiejskich, wzdłuż których wieś rozrastała się w sposób naturalny przed 1945 r.

W obrębie strefy powinna być zakazana budowa nowych obiektów kubaturowych w głębi działki, a istniejący układ dróg bezwzględnie chroniony. Nowowznoszone budynki winny być ściśle sharmonizowane z otoczeniem i posiadać cechy regionalne. Warunkami minimalnymi są: wysokość półtorej kondygnacji, prostokątny kształt, strome i symetryczne dwuspadowe dachy. Tam gdzie występuje, szczytowy charakter zabudowy winien być utrzymany. W szczególności konieczna jest rewaloryzacja dawnego folwarku wraz z wpisanym do rejestru zabytków dworem. Należy znaleźć dla niego odpowiedniego właściciela i przeznaczenie. Budynki zniszczone winny zostać poddane remontowi pod nadzorem konserwatorskim, a te które rozebrano - odbudowane z zachowaniem pierwotnego usytuowania, gabarytu i kształtu bryły. Ze względu na znaczenie zespołu dworskiego dla układu przestrzennego wsi i jako świadectwa kulturowego należy też zadbać o odtworzenie jego pierwotnego powiązania z kościołem i resztą wsi. Powinno się dążyć do likwidacji szpetnego pawilonu sklepowego, który poważnie obniża walory estetyczne unikalnego centrum wsi. Chronić należy staw w pobliżu szpitala bonifratrów oraz granitową nawierzchnię przebiegającej obok ul. Polnej. Otoczyć opieką trzeba zadrzewienie obydwu cmentarzy oraz znajdujące się tam rzeźby i kaplice. Ochrony i uzupełnienia wymagają aleje w północnej części wsi. Byłoby wskazane, gdyby pomyślano w przyszłości o rekonstrukcji dwóch wiatraków istniejących w obrębie wsi jeszcze w I poł. XX w.

2.1.3.

Wyznaczono strefę "E" ochrony ekspozycji

Chroni ona zabytkową sylwetę wsi na tle naturalnego krajobrazu. Wyznaczono dominantę przestrzenną którą jest wieża zabytkowego kościoła parafialnego. Strefa ta obejmuje tereny pomiędzy osiami wyznaczonymi przez następujące punkty widokowe:

  1. Na drodze wzdłuż plantu kolejowego, obejmujący całą panoramę wsi od południa.
  2. Na drodze do Laskowic, za cmentarzem, obejmujący panoramę wsi od wschodu.
  3. Na starej drodze gruntowej w kierunku zachodnim do Czernicy, chroniący panoramę wsi od zachodu.

 

2.1.4.

Wyznaczono strefę "OW" - obserwacji archeologicznej dla wsi o średniowiecznej metryce

2.3.

Stanowiska archeologiczne

Obszar AZP 81-31

119 ślad osadnictwa, chronologia: późne średniowiecze
stanowisko nr 2/2

bez lokalizacji

znalezisko luźne - siekierka z tulejką,
chronologia: kultura łużycka IV-V OB
stanowisko nr 1/10


Do strony głównej


Napisz do mnie

Webmaster: J.Urbaniak
Ostatnia aktualizacja 10.08.2006r.